Nu er vanuit het Haagse Zuiderpark nog slechts twee voetbalverenigingen bij de KNVB zijn ingeschreven is het wellicht interessant om in een notendop door te nemen welke clubs zoal in het Zuiderpark actief zijn geweest en welke Zuiderpark-derby’s ooit zijn gespeeld. Welke clubs er nog spelen is voor u als Haagse Voetbal Historie geïnteresseerden eenvoudig te beantwoorden. Dat betreft dus ADO en W.I.K., waarvan de eerstgenoemde vanaf de opening van het Zuiderpark in 1925 – dus exact 101 jaar – in het 2e gedeelte van het (sport)park actief is geweest – nog steeds actief is. Aanvankelijk met alle elftallen, heden ten dage met de jeugdafdeling van onze Haagse Betaald Voetbal Organisatie, terwijl de dames en meisjes na omzwervingen langs diverse voetballocaties gewoon weer in het Zuiderpark trainen.
1 september 1957 de eerste Eredivisie wedstrijd in het Zuiderpark tussen ADO en VVV
Als ik op vrijdagochtend om 8.00 uur het Zuiderpark betreed zie ik in de verte trainer Polak met het ADO-dameselftal op gang komen – daar wordt dus echt hard getraind en geïnvesteerd – goed om te zien – met zeven punten uit vijf wedstrijden heeft men nu al meer punten dan vorig jaar tijdens de winterstop – de aanhouder wint. Het ADO-eredivisie herenteam traint sinds vorig jaar normaliter op de voormalige Zuiderpark-velden van eerst de Ooievaars (later HDV) en Triomph (later RVA) en speelt haar wedstrijden sinds 2007 in het huidige stadion in het Forepark. Naar verluidt is de ADO-selectie – om moverende redenen – tijdelijk – teruggekeerd naar het trainingscomplex aan de Schaapweg. Het zal mijns inziens waarschijnlijk niet liggen aan de grasmatten welke in 2024 op bijzondere wijze zijn aangelegd. De grassprieten zijn met speciale machines spriet voor spriet de grond ingeperst – een gigantische klus maar dan heb je ook wat. Het betreft een prachtige trainingsaccommodatie waarbij men aan de kant van het
W.I.K.-veld gemakshalve vergeten is een speciaal toegangshek te realiseren. Dit kan betekenen dat als er vanaf het W.I.K.-veld een bal hoog over wordt geschoten men als het ware over het vier meter hoge hek dient te klimmen om duurbetaalde ballen op te halen. Is hier in meerdere opzichten sprake van kapitaalvernietiging? Ik weet het niet – ik blijf daar verder vanaf.
De columns van Rini Toet worden mede mogelijk gemaakt door “BeDe Kamerverhuur”
Op het veld waar de hoofdmacht van W.I.K. haar wedstrijden reeds decennialang afwerkt speelde HDV vanaf 1925. HDV dat inmiddels twee jaar geleden naar de voormalige honkbal-locatie van ADO is verhuisd alwaar men over een prachtig complex beschikt – die hebben het dus goed voor elkaar. Dat HDV in 1977 van het huidige W.I.K.-veld naar het voormalige hoofdveld van De Ooievaars verhuisde zal bij velen bekend zijn – dat de Ooievaars zelf in 1977 van het Zuiderpark naar de velden aan de Guntersteinweg – nabijheid het woonwagenkamp en tegenover Oranje Blauw – verhuisde zal ook niemand van u hebben gemist.
In 1925 werden – na de opening van het tweede gedeelte van het Zuiderpark – dus de eerste Zuiderpark-thuiswedstrijden door ADO, HDV, de Ooievaars, VCS, SVC en RVC gespeeld – niet veel later volgde Celeritas. Vanaf dat moment werd door de zeven clubs een belangenvereniging – de zogenaamde Zuiderparkcommissie – opgericht en werden zogenaamde seriewedstrijden georganiseerd. Daarnaast werd al snel het zogenaamde Zuiderparkelftal samengesteld – dit selectieve Zuiderpark-gezelschap heeft tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw het Zuiderpark vertegenwoordigd. Eerst door de oorspronkelijke Zuiderpark-bewoners, later o.a. met Zuiderpark-spelers van VVP, RAVA, HPSV, W.I.K., Triomph en VIOS in de gelederen. Toch wel opvallend dat RVC en Celeritas sinds 2018 zijn samengevoegd en aan de Schaapweg als RVC/Celeritas de groene (kunst)grasmatten betreden – inzake de overname van de Schaapweg-opstal dient overigens nog e.e.a. geoptimaliseerd te worden.
In 1925 was er in Nederland nog geen sprake van ganzen die tegenwoordig o.a. de sportvelden in het Zuiderpark zodanig vervuilen dat tijdens een sliding voetballers van bovenbeen tot aan de onderrug met uitwerpselen van de gans worden geconfronteerd. Wat mij betreft redelijk ongezond – zeker bij wonden die tijdens een wedstrijd zijn ontstaan – eigenlijk een gevaar voor de mensheid dus. Wat te denken van exotische kreeftsoorten welke de afgelopen decennia de sloten rondom het Zuiderpark teisteren. Met een beetje pech glijdt een speler op een verdwaalde rivierkreeft die zijn scharen in een dierlijke -natuurlijke – reactie in een gespierd bovenbeen zal vastklemmen. Ben je lekker mee – was in 1925 absoluut geen sprake van. In 1925 werden de Zuiderpark-velden nog niet – op tijdstippen waarop een normaal mens aan het werk is – door allerlei autochtone voetballers bezet. Complete illegale competities zijn inmiddels op de velden in het tweede gedeelte van het Zuiderpark gespeeld – met een beetje pech besluit een aantal van die voetballers om op de grasmatten of de kunstgrasmatten te barbecueën. Hoe gek wil je het hebben? Kijk de natuur gaat zijn gang – mollenplagen hebben de Zuiderpark-velden ooit geteisterd. Om e.e.a. op te lossen is destijds Piet de mollenvanger ingehuurd – het is maar goed dat de Partij Voor de Dieren hier niet van heeft geweten! Tegenwoordig speelt een flink aantal W.I.K.-gepensioneerden – elke vrijdag – vanaf 10.00 uur een partijtje voetbal, terwijl de ADO-dames vrijwel dagelijks vanaf 8.00 uur door trainer/coach Sjaak Polak worden getraind – daar wordt dus echt pittig getraind – goed om te zien. Met een beetje geluk stapt de Brandweer om circa 10.30 voor een partijtje voetbal op het W.I.K.-veld. In 1925 werden de Zuiderpark-velden hooguit in de avonduren gebruikt – alhoewel in die periode werd er nog nauwelijks getraind kan ik u melden – van veldverlichting was destijds nog geen sprake.
1925, de voetballers van de zeven genoemde clubs verhuisden van veelal afgekeurde weilanden naar de fraaie voetbalvelden in het Zuiderpark – dat moet destijds een enorme kwaliteitsverbetering zijn geweest – van knollentuinen naar egale velden – van het voor een wedstrijd verwijderen van rondlopende koeien, paarden, schapen en bijbehorende hopen vlaai naar hooguit het watervrij maken na een regenbui.
Welke voetballiefhebber had in 1925 kunnen bevroeden dat een veelheid Zuiderpark-velden in 1994 – rondom en tijdens de wereldruiterspelen – o.a. door vrachtwagens met zware tribunedelen volledig geruïneerd zouden worden waarna de consulaire dienst veelvuldig – men kon niet anders – tot afkeuren van de velden moest overgaan. Immers de volledige drainage was dusdanig beschadigd dat men bij de geringste neerslag – zowel op trainingsavonden als op wedstrijddagen – moest uitwijken. De befaamde rondjes Zuiderpark hebben de nodige kuitblessures veroorzaakt, een partijtje voetbal op de ADO-parkeerplaats of bij de ADO-ingang nabij het voormalige patattentje hebben ertoe bijgedragen dat menig schaafwond na de training door de verzorger moest worden behandeld – de straatstenen lagen allesbehalve op één lijn! Ik kan u garanderen dat het ondanks de slechte velden best wel een mooie tijd is geweest.
Welke voetballiefhebber had in 1925 kunnen bevroeden dat ADO vanuit het Zuiderpark twee keer kampioen van Nederland zou kunnen worden en twee keer – in 1968 als ADO en in 1975 als FC Den Haag – de KNVB-beker zou winnen. Had men kunnen voorspellen dat een veelheid aan ADO of FC Den Haag spelers vanuit het Zuiderpark voor het Nederlands elftal zou kunnen uitkomen? Kon haast niet anders. Dit betreft overigens een illuster gezelschap: W. Tap, C. Quax, G. Tap, G. Breitner, B. Weber, H. Choufoer, A. Appel, M. Clavan, A. Roosenburg, A. de Jong, Th. Timmermans, C. Schuurman, R. Zondervan, J. Villerius, A. Haak, H. Heijen, K. Aarts, P. de Zoete, H. Houwaart, W. Couperus, A. Mansveld, J. Dusbaba, H. Otto, Tscheu-La Ling, H. van Leeuwen en J. Lankhaar. Was er in 1925 iemand op het idee gekomen om in 1982 – na tegenvallende ADO-prestaties de houten hoofdtribune in brand te steken of nog geen maand hiervoor een scheermesbom op het veld te gooien? Ik denk het niet.
Wie had in 1925 kunnen bedenken dat het latere Triomph-veld – in de hoek waar de bouw van de nieuwe ADO-trainingsopstal voor de BVO-tak vrijwel is afgerond – ooit met ongeveer zestig centimeter werd verhoogd om het regenwater beter af te voeren. Dat het veld ernaast als gevolg van dit afvoersysteem vervolgens als een soort van volgelopen toendra overkwam hadden de heren van de tekentafels wellicht nooit voorzien. Risicomanagement deed men ook niet aan. Wat te denken als een speler op het verhoogde veld aan de kant van veld 2 een sliding nam. Met een beetje pech gleed men op volle snelheid van veld 1 naar veld 2 – men werd dan als het ware naar een meter lager gelegen veld gelanceerd – glij ‘m erin van het legendarische televisieprogramma ‘te land, te zee en in de lucht’ was er niets bij.
Was er in die periode – vanaf 1925 – reeds sprake van Zuiderpark Derby’s? Jazeker. ADO speelde in dat jaar in de één á hoogste klasse, de 2e klasse van de NVB derhalve en trof verder geen standaardelftallen uit het Zuiderpark. Celeritas in de 3e klasse A en RVC in de 3e klasse B van de NVB, HDV in de NVB 4e klasse A en de Ooievaars in de NVB 4e klasse B. Resteren SVC en VCS – speelden deze clubs met hun standaardelftal wel de Zuiderpark derby? VCS speelde met haar standaardelftal in de 1e klasse B van de HVB en trof daarin in 1925 geen ander standaardelftal uit het Zuiderpark, echter speelde wel in een afdeling met ADO 3. In de HVB kon men destijds met de hoofdmacht zomaar een lager elftal tegenkomen. In de NVB (vanaf 1929 KNVB, Koninklijk) troffen competitiegenoten van de hoofdselecties destijds te allen tijde andere hoofdmachten. ADO 3 tegen VCS werd dus gewoon als een Zuiderpark-derby beschouwd. Was dit ook voor SVC (Spartaanse Voetbal Club) van toepassing? Nee dus, SVC was in het seizoen 1925/1926 ingedeeld in de 2e klasse C van de HVB – voor hen stond derhalve geen Zuiderpark-derby op het programma.
De eerste Zuiderpark-derby in 1925 betrof dus de wedstrijd tussen VCS 1 en ADO 3, uitslag ADO 3 – VCS 1: 3-3. Wanneer de eerste Zuiderpark-derby tussen standaardelftallen werd gespeeld was nu de grote vraag – het was even zoeken maar dan heb je ook wat! In juni 1926 werden beker en seriewedstrijden gespeeld waarin tegelijkertijd een Zuiderpark-derby van toepassing was – het betrof o.a. Celeritas 1 tegen HDV 1 met een eindstand van 6-4.
Hoe zat het tijdens het seizoen 1926/1927 met de Zuiderpark derby’s in competitieverband? In de 4e klasse A speelden De Ooievaars en HDV tegen elkaar, in de overige NVB-competities waren geen Zuiderpark derby’s van toepassing. VCS en SVC speelden in de onderafdeling, ook wel HVB (Haagsche Voetbalbond of onderbond) genoemd – de standaard elftallen waren respectievelijk in 1A en 1D ingedeeld – dus ook geen Zuiderparkderby’s op dit niveau. Nu is het niet mijn bedoeling alle Zuiderpark derby’s in deze column op te hoesten, echter daar waar van toepassing zal zeker nog op derby’s worden ingezoomd.
Dat W.I.K. in 1930 van de HVB naar de 4e klasse KNVB promoveerde had consequenties – de afmetingen van het thuisveld van W.I.K. aan de van Tuylstraat te Scheveningen waren van dien aard dat men verplicht moest verhuizen – het oude veld voldeed immers niet aan de door KNVB gestelde eisen. Niet lang voor de competitie aanving verhuisde men met het 1e elftal naar de voetballocatie van HDV – naar het Zuiderpark dus. De overige W.I.K.-elftallen speelden dat seizoen slechts uitwedstrijden. Tegen bijvoorbeeld een elftal van Laakkwartier werd zowel thuis als uit bij Laakkwartier gespeeld – veel te regelen dus. In dezelfde periode – in 1930 dus – verhuisde VIOS naar de Zuiderpark-velden van De Ooievaars en VCST, W.I.K. naar het HDV-veld.
In bovenstaand artikel wordt ingezoomd op voetbalvereniging VCST – het betrof een fusie – in 1930 – tussen VCS en TOGO. Dat VCST in 1940 een fusie met SVC aanging zorgde er op dat moment voor dat de originele VCS naam weer van toepassing werd. In de jaren dertig schijnt ook nog voetbalvereniging VCCT in het Zuiderpark gespeeld te hebben. Daar heb ik verder niets over kunnen terugvinden.
Uit o.a. bovenstaand artikel blijkt dat VIOS in 1931/1932 nieuwe voetbalvelden aan de Moerweg – nabij het Zuiderpark – circa 400 meter van het Veluweplein – mocht betrekken. Hetzelfde was destijds voor W.I.K. van toepassing. Vanuit mijn historische W.I.K.-kennis wist ik best wel dat ook W.I.K. ooit aan de Moerweg heeft gevoetbald – ik kon het eigenlijk nooit exact plaatsen – met dank aan bovenstaand artikel inmiddels wel. Dat men in 1939 de voetballocatie aan de Moerweg i.v.m. geplande woningbouw moest verlaten was uiteraard teleurstellend voor VIOS en W.I.K. Heb je net alles op de rit moet je weer weg. W.I.K. vertrok in 1939 naar Ockenburgh, terwijl VIOS terugkeerde naar het Zuiderpark. VIOS gooide in die periode hoge ogen in het amateurvoetbal – de publieke belangstelling was groot – bij hun terugkomst in het Zuiderpark was met de overige Zuiderpark-bewoners afgesproken dat de VIOS-recettes met deze Zuiderpark-clubs gedeeld zouden worden. Als gevolg van deze afspraak besloot VIOS met haar eerste elftal bij Laakkwartier te gaan voetballen – kon men de recettes meer voor zichzelf houden – de lagere VIOS-elftallen hielden hun thuishonk in het Zuiderpark. Ondertussen bleek het W.I.K.-Ockenburgh avontuur van korte duur – i.v.m. de mobilisatie verhuisde men weer terug naar het Zuiderpark – men woonde wederom in bij HDV. In 1949 verhuisde W.I.K. nogmaals naar Ockenburgh – het jojo-effect was van toepassing – om in 1951 definitief naar het Zuiderpark terug te keren. Alleen in 1994 hebben de zwart/wit gestreepten – vanwege de wereldruiterspelen – enkele maanden bij voetbalvereniging Spoorwijk gebivakkeerd. Overigens moest ook o.a. HDV in die periode uitwijken.
Vanaf 1932 speelden RAVA en VVP in het Zuiderpark – de clubs hadden samen drie velden tot haar beschikking en hebben tot 1997 keurig in alle rust samengewerkt – in dat jaar vertrokken zij noodgedwongen naar respectievelijk de voetballocaties van Houtwijk en GDS. In 1936 kwam niet ver van het openluchttheater een veld voor het Haagse politiekorps – voetbalvereniging HPSV – vrij. In 1939 woonde Tour-Boys in bij HPSV.
Mooi dat LenS ook in het Zuiderpark heeft gespeeld, echter niet op een door de gemeente geopend sportpark. Het betreft een stuk weiland dat in 1940 door het terreinloze Lenig en Snel even voorbij de huidige Zuiderpark-ingang aan de Vreeswijkstraat werd benut en door LenS-vrijwilligers tot een fraai complex werd opgebouwd. Zo kon het dus ook. Speelden er nog meer voetbalverenigingen in het Zuiderpark – jazeker. Wat te denken van het fameuze Quick dat i.v.m. de aanleg van de Anlantikwall tijdens de tweede wereldoorlog Nieuw Hanenburg moest verlaten. De lagere Quick-elftallen speelden in die jaren bij ADO, het vlaggenschip bij HBS. Na de oorlog speelde de Quick-hoofdmacht tot 1949 op een ADO-veld, terwijl de lagere elftallen naar LenS, Westerkwartier en Ockenburgh konden uitwijken.
Na de bevrijding in 1945 was de terreinnood van dien aard dat Paraat in het eerste seizoen na de oorlog haar competitiewedstrijden in het 2e gedeelte van het Zuiderpark heeft gespeeld. Na dit seizoen vertrok men naar velden aan de Leyweg, waar later het winkelcentrum werd opgebouwd. In 1946 trok voetbalvereniging PGS in bij De Ooievaars in het Zuiderpark – heeft daar tot het seizoen 1974/1975 gespeeld. Nooit geweten dus. In de tweede helft van de jaren vijftig vertrokken VCS en VIOS naar de nieuwe voetbalvelden te Escamp – RVC vertrok naar de Schaapweg. In 1948 was Celeritas reeds naar de Leyweg vertrokken.
Eind jaren vijftig speelde RAS kortstondig op het veld van De Ooievaars. Ook HTSV speelde een korte periode in het Zuiderpark. Uiteraard heeft Triomph tot het moment dat men in 2004 stopte in het Zuiderpark gevoetbald en diverse spelers aan het Zuiderparkelftal geleverd. Tijdens het seizoen 2003/2004 trok RVA in bij Triomph – in 2009/2010 werd de naam RVA overigens in RVA-Anadole gewijzigd. Waar velen mee onbekend zijn is dat Triomph al in 1963 beschikte over een lichtinstallatie en men hiermee in navolging van ADO de tweede Zuiderparkvoetbalvereniging was die over een verlicht veld beschikte. De overige voetbalverenigingen moesten het in die tijd hebben van geïmproviseerde trainingen op andere locaties en/of vervroegde trainingen.
Om het geheel compleet te maken – en dan maar hopen dat ik alle Zuiderpark-clubs heb genoemd – mag voetbalvereniging Oranjeplein niet ontbreken. De Oranjehemden speelden van 1992/1993 tot 2007/2008 naast W.I.K. in het Zuiderpark waarna men naar het De Postduiven-complex vertrok.
Uiteindelijk is er in het Zuiderpark een veelheid aan derby’s gespeeld. Tijdens het seizoen 2024/2025 was er nog sprake van meerdere derby’s – W.I.K., HPSV en HDV speelden in de 5e klasse zaterdag van de KNVB. Dit was tevens in het seizoen 2024/2025 van toepassing. Meerdere Zuiderpark derby’s werden eerder gespeeld tijdens het seizoen 2010/2011 waar HDV, RVA en W.I.K. nog in dezelfde 4e klasse KNVB (zondag) uitkwamen. Zo hebben de meeste Zuiderparkclubs ooit derby’s gespeeld, teveel om op te noemen. Laat ik vooral niet onvermeld laten dat er ooit vier Zuiderpark-derby’s in één seizoen zijn gespeeld – het betreft seizoen 2003/2004 waarin Oranjeplein, RVA, W.I.K. en ADO Den Haag amateurs in dezelfde 4e klasse KNVB op zondag hun wedstrijden speelden. Wat zullen de derby-wedstrijden tussen RAVA en VVP extra hebben geleefd – kan haast niet anders – zij maakten immers decennialang gebruik van hetzelfde clubhuis en kleedkamers. Overigens maakten HDV en W.I.K. van 1960 tot 1973 gebruik van een gezamenlijk clubhuis.
De laatste Zuiderpark-derby werd vorig seizoen – 2025/2026 – tussen HPSV en W.I.K. gespeeld. Helaas heeft HPSV de stekker er onlangs uitgetrokken waardoor de kans op een nieuwe Zuiderpark-derby gerust kan worden uitgesloten – het lijkt mij immers stug dat W.I.K. in de toekomst acht keer zal promoveren!
Rini Toet
22-09-2026
